Edward ‘Eddy’ Hamel (21 oktober 1902 – 30 april 1943) was de eerste voetballer in het eerste elftal van Ajax met een Joodse achtergrond. De Amerikaans-Nederlandse rechtsbuiten speelde 125 wedstrijden voor de Amsterdammers en groeide uit tot een publiekslieveling. Door zijn Joodse achtergrond kwam het leven van Hamel op trieste wijze ten einde. De Duitse bezetters pakten hem op in 1943 deporteerden hem naar Auschwitz. Hier zou hij sterven.
Hamel werd in 1902 geboren in New York en vertrok in zijn tienerjaren naar Nederland. Hij begon in Amsterdam te voetballen bij de Amsterdamse Football Club (AFC) waarvan de speelvelden naast die van Ajax lagen. Om de rivalen te pesten, schoten de AFC-spelers regelmatig ballen tegen de kleedkamers van Ajax aan. Waarna ze achterna werden gezeten door de concurrenten. Volgens een anekdote was Hamel bij één van die acties niet snel genoeg met het ophalen van de bal. Waardoor de Ajacieden hem flink aanpakten. Het zou goed kunnen dat zijn bijnaam, Belhamel, hiervan afstamt.
Toch zou het Ajax zijn waar Hamel zou gaan voetballen. Nadat de overstap rond was gemaakt, groeide hij uit tot een populaire buitenspeler bij de Amsterdammers. Als het publiek het over Hamel had, spraken ze van een ‘sportieve voetballer die behendig, technisch en snel was’. Uiteindelijk zou Hamel tussen 1922 en 1930 125 wedstrijden spelen in Ajax 1. Hierin wist hij acht doelpunten te maken. Clubicoon Wim Andriessen sprak vol lof over zijn voormalig teamgenoot: Hij vond Hamel één van de betere spelers waarmee hij gespeeld had.
Als trainer was Hamel ook actief én succesvol. Met de Rooms-Katholieke voetbalvereniging Volendam werd hij in 1935 namelijk landskampioen. De Katholieke voetbalbond organiseerde de competitie. Ook trainde Hamel De Kennemers (promotie naar de Tweede Klasse in 1937), Alcmaria Victrix uit Alkmaar en het Amsterdamse Hortus Eendracht Doet Winnen (H.E.D.W). Toen in 1940 de Tweede Wereldoorlog ook voor Nederland realiteit werd, was het snel gedaan met de activiteiten van Hamel in de voetballerij. Want in 1941 kregen alle Joodse leden van Ajax, waaronder Hamel, oneervol ontslag. Dit doordat men zich geroyeerd zag. De Duitsers pakten Hamel met zijn gezin op in oktober 1942. En stuurden hen naar Kamp Westerbork. Waar ze in de zogenoemde ‘Engelse barak’ terecht kwamen.
In Westerbork leerde Hamel Leon Greenman kennen. De Engelsman liet na de oorlog weten dat het gezin van de vleugelspits naar Auschwitz werd gedeporteerd. Zijn vrouw Johanna (38 jaar) en zijn twee kinderen, de tweeling Robert en Paul (4 jaar), vonden direct de dood. Hamel zag zich te werk gesteld en ontwikkelde een klein jaar na zijn aankomst mondabces. Men ‘stuurde’ de Amerikaanse Nederlander vervolgens naar het ziekenhuis. Waarna niets meer van hem is vernomen. Waarschijnlijk is de Ajacied en publiekslieveling Eddy Hamel op 30 april 1943 vergast in concentratiekamp Auschwitz.
(Foto: Wikipedia)
- Dit verhaal is onder meer gebaseerd op informatie van de website www.joodsmonument.nl.
- In de documentaire Auschwitz: The Forgotten Evidence, spreekt ooggetuige Leon Greenman over Eddy Hamel. De documentaire is hier te zien.
